Spis substancji chemicznych i ich mieszanin jest punktem wyjścia całej dokumentacji chemicznej. Bez aktualnego spisu i kart charakterystyki stosowanie substancji stwarzającej zagrożenie jest niedopuszczalne, niezależnie od pozostałych zabezpieczeń. Ta strona pokazuje, co spis musi zawierać, jak łączy się z kartami i klasyfikacją oraz jak utrzymać jego aktualność.
Obowiązek i jego granice
Kodeks pracy stawia obowiązek wprost: niedopuszczalne jest stosowanie substancji niebezpiecznej, mieszaniny niebezpiecznej, substancji stwarzającej zagrożenie lub mieszaniny stwarzającej zagrożenie bez posiadania aktualnego spisu tych substancji i mieszanin. Spis idzie w parze z kartami charakterystyki i z opakowaniami zabezpieczającymi.
Przepis nie narzuca wzoru spisu, tylko jego skutek. Kodeks pracy wymaga, żeby spis był aktualny i obejmował substancje oraz mieszaniny stwarzające zagrożenie. Nie określa układu kolumn ani formy. Poniższa struktura jest układem własnym serwisu, zbudowanym tak, żeby spis dało się realnie użyć w ocenie ryzyka, przy oznakowaniu i przy kontroli.
Podstawa: art. 221 § 2 Kodeksu pracy
Co powinien zawierać spis
| Pole | Po co |
|---|---|
| Nazwa handlowa i chemiczna | jednoznaczna identyfikacja produktu, zgodna z sekcją 1 karty |
| Dostawca | źródło karty charakterystyki i kontakt przy aktualizacji |
| Numer i data karty charakterystyki | dowód, że karta istnieje, i punkt kontroli aktualności |
| Klasyfikacja CLP, piktogramy i zwroty H | rozstrzygnięcie statusu czynnika i podstawa oznakowania |
| Czy substancja CMR | oznaczenie ostrzejszego reżimu: rejestry i częstsze pomiary |
| Miejsce stosowania i przechowywania | powiązanie z oceną ryzyka stanowiska i z zasadami magazynowania |
| Szacunkowa ilość | ocena skali zagrożenia, w tym pożarem i wybuchem |
| Wartość NDS, jeżeli ustalona | punkt odniesienia dla pomiarów i ich częstotliwości |
Układ własny serwisu na podstawie art. 221 § 2 Kodeksu pracy oraz wymagań oceny ryzyka z § 3 rozporządzenia o czynnikach chemicznych. Kolumny można rozszerzyć, ale nie zwęzić poniżej tego, co potrzebne do rozstrzygnięcia statusu i do oznakowania.
Co znaczy aktualny
- Nowy produkt. Każde wprowadzenie do stosowania nowej substancji lub mieszaniny dopisuje się do spisu przed pierwszym użyciem, razem z uzyskaniem karty.
- Wycofany produkt. Pozycji, których już się nie stosuje, nie zostawia się w spisie jako aktualnych; spis ma odpowiadać temu, co realnie jest w firmie.
- Zmiana klasyfikacji. Jeżeli dostawca zmieni klasyfikację produktu, zmienia się jego status, oznakowanie i miejsce w ocenie ryzyka; spis odnotowuje nową wersję karty.
Podstawa: art. 221 § 2 Kodeksu pracy oraz art. 31 ust. 9 rozporządzenia REACH
Spis, karty i klasyfikacja
Trzy dokumenty tworzą jeden łańcuch i żaden nie zastępuje pozostałych.
| Dokument | Odpowiada na pytanie | Kto go tworzy |
|---|---|---|
| Spis | co i gdzie mamy w firmie | pracodawca |
| Karta charakterystyki | czym to jest i jak z tym bezpiecznie pracować | dostawca |
| Klasyfikacja CLP | jak groźny to produkt i jak go oznakować | producent lub importer, w karcie i na etykiecie |
Podstawa: art. 221 Kodeksu pracy, rozporządzenie CLP oraz załącznik II do rozporządzenia REACH
Najczęstsze błędy
- Spis tylko produktów kupionych. Pomija czynniki powstające w procesie, jak pyły, opary i spaliny, które też bywają czynnikami stwarzającymi zagrożenie.
- Spis bez powiązania z kartami. Sam wykaz nazw nie pozwala sprawdzić, której karty brakuje ani która jest przeterminowana.
- Spis raz zrobiony i niezmieniany. Aktualność jest warunkiem ustawowym, a nie cechą dodatkową.
- Brak oznaczenia substancji CMR. Bez tego łatwo przeoczyć obowiązek prowadzenia rejestrów i częstszych pomiarów.
Gotowy arkusz spisu
Arkusz spisu substancji i mieszanin ma wszystkie zalecane kolumny, kontrolę aktualności karty i oznaczenie substancji CMR. W pakiecie rejestrów jest też wykaz kart charakterystyki i wykaz stanowisk narażonych.