Środek ochrony przy chemii dobiera się do konkretnego zagrożenia, a nie z ogólnego przyzwyczajenia. Rodzaj rękawic, typ filtra i klasa ochrony oczu wynikają z karty charakterystyki i z oceny ryzyka, a wcześniej trzeba wyczerpać ochronę zbiorową u źródła. Ta strona porządkuje środki od zbiorowych po indywidualne i przypomina o higienie oraz zapleczu, o których łatwo zapomnieć.
Ochrona zbiorowa i wentylacja
Ochrona zbiorowa u źródła jest wcześniejsza od indywidualnej, bo działa niezależnie od zachowania pojedynczego pracownika i chroni wszystkich w zasięgu. Rozporządzenie wprost wskazuje odpowiednią wentylację jako przykład środka ochrony zbiorowej u źródła.
- Wentylacja miejscowa wywiewna. Odciąg przy stanowisku usuwa zanieczyszczenie, zanim dotrze do strefy oddychania. Najskuteczniejsza, gdy obejmuje samo źródło emisji.
- Wentylacja ogólna. Wymiana powietrza w pomieszczeniu; uzupełnia odciąg miejscowy, ale go nie zastępuje przy intensywnej emisji.
- Hermetyzacja i zamknięte układy. Prowadzenie procesu w układzie zamkniętym ogranicza uwalnianie u źródła, co jest wyższym poziomem hierarchii niż wentylacja.
- Organizacja pracy. Ograniczenie liczby narażonych, skrócenie czasu narażenia i zmniejszenie ilości czynnika w procesie to też środki wymienione w rozporządzeniu.
Podstawa: § 6 i § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia o czynnikach chemicznych
Dobór środków ochrony indywidualnej
Środki ochrony indywidualnej stosuje się, gdy zagrożeniu nie można przeciwdziałać w inny sposób. Dobór jest konkretny: rodzaj ochrony musi odpowiadać rodzajowi i drodze zagrożenia z karty charakterystyki.
| Droga zagrożenia | Środek | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|---|
| Skóra rąk | rękawice ochronne | materiał dobrany do substancji i czas przebicia; te same rękawice nie chronią przed każdym rozpuszczalnikiem |
| Oczy i twarz | okulary lub gogle, przy rozpryskach osłona twarzy | ochrona przed rozpryskiem cieczy żrącej albo drażniącej |
| Skóra ciała | odzież ochronna, fartuch odporny chemicznie | odporność materiału na daną substancję |
| Drogi oddechowe | maska lub półmaska z właściwym filtrem albo aparat | rodzaj filtra do rodzaju zanieczyszczenia; przy niedoborze tlenu tylko sprzęt izolujący |
Zestawienie własne serwisu na podstawie sekcji 8 karty charakterystyki oraz § 8 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia o czynnikach chemicznych. Konkretny środek dobiera się do danej substancji, a nie do grupy prac.
Ochrona dróg oddechowych
Filtr trzeba dobrać do zanieczyszczenia, a przy braku tlenu żaden filtr nie wystarczy. Sprzęt filtrujący oczyszcza wdychane powietrze, ale działa tylko wobec zanieczyszczeń, dla których jest przeznaczony, i tylko przy dostatecznym stężeniu tlenu. W przestrzeniach zamkniętych i przy ryzyku niedoboru tlenu stosuje się sprzęt izolujący, dostarczający powietrze z zewnątrz, a nie maskę z filtrem.
Podstawa: § 8 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia o czynnikach chemicznych oraz sekcja 8 karty charakterystyki
Higiena pracy i zaplecze
- Higiena miejsca pracy. Rozporządzenie wymienia odpowiednią higienę jako jeden ze sposobów ograniczania ryzyka. Obejmuje to sprzątanie na mokro albo z odciągiem zamiast rozwiewania pyłu, oraz porządek ograniczający wtórne uwalnianie.
- Zakaz spożywania w strefie narażenia. Jedzenie, picie i palenie w miejscu narażenia sprzyja wchłanianiu drogą pokarmową; wydziela się na to osobne pomieszczenia.
- Zaplecze sanitarne. Umywalki, a przy substancjach żrących i drażniących także natryski i myjki do oczu, muszą być dostępne blisko stanowiska. Odzież zanieczyszczoną chemicznie oddziela się od własnej.
Podstawa: § 6 rozporządzenia o czynnikach chemicznych oraz przepisy o zapleczu higienicznosanitarnym z ogólnych przepisów bhp
Wszystko wynika z karty i oceny
Dobór środków ochrony nie jest osobną decyzją, tylko wnioskiem z dwóch dokumentów: sekcji 8 karty charakterystyki, która podaje zalecane środki i wartości dopuszczalne, oraz oceny ryzyka, która opisuje realne warunki na stanowisku. Jeżeli te dwa źródła są kompletne, dobór środków jest ich konsekwencją, a nie zgadywaniem.
Podstawa: § 3 ust. 1 pkt 2 i § 8 rozporządzenia o czynnikach chemicznych oraz sekcja 8 karty charakterystyki
Instrukcja stanowiskowa z doborem ochron
W pakiecie oceny ryzyka jest instrukcja bezpiecznego stosowania czynnika chemicznego, w której dobór środków ochrony wynika z karty i oceny, a nie z ogólnej listy. W pakiecie procedur są zasady higieny i postępowania na stanowisku.