Dla kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz dla pracowników młodocianych obowiązują odrębne wykazy prac wzbronionych. Przy wielu substancjach chemicznych granica narażenia jest dla nich ostrzejsza albo praca jest wprost zakazana. Ta strona wskazuje, gdzie szukać tych ograniczeń i dlaczego są odrębne.
Kobiety w ciąży i karmiące
Wykaz prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i karmiących piersią obejmuje między innymi prace w narażeniu na czynniki chemiczne. Dla tej grupy granice narażenia są ostrzejsze, a część prac z substancjami o działaniu na rozrodczość i na rozwój dziecka jest wprost wzbroniona.
Podstawa: rozporządzenie Rady Ministrów z 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią (Dz. U. poz. 796) oraz art. 176 Kodeksu pracy
Substancje reprotoksyczne dotyczą tej grupy w sposób szczególny. Substancje o działaniu szkodliwym na rozrodczość i mogące zaszkodzić dziecku są rdzeniem ograniczeń dla kobiet w ciąży i karmiących. To jeden z powodów, dla których status reprotoksyczny substancji trzeba znać z karty charakterystyki i odnotować w spisie.
Podstawa: rozporządzenie o pracach wzbronionych kobietom w ciąży i karmiącym oraz sekcja 2 karty charakterystyki
Ołów a kobiety w wieku rozrodczym
Przy ołowiu przepisy idą dalej niż sam wykaz prac wzbronionych. Dla kobiet w wieku rozrodczym zaleca się, aby stężenie ołowiu we krwi nie przekraczało 4,5 µg Pb/100 ml, czyli wartości znacznie niższej od ogólnej wartości dopuszczalnej. To zalecenie z rozporządzenia o czynnikach chemicznych, dodane nowelizacją z 2026 r.
Podstawa: § 13 ust. 3 rozporządzenia o czynnikach chemicznych, dodany rozporządzeniem z 25 maja 2026 r. (Dz. U. poz. 694)
Pracownicy młodociani
Wykaz prac wzbronionych młodocianym obejmuje prace w narażeniu na czynniki chemiczne stwarzające zagrożenie, w tym substancje o działaniu rakotwórczym, mutagennym i szkodliwym na rozrodczość oraz substancje o działaniu żrącym i uczulającym. Zatrudnienie młodocianego przy takich pracach jest co do zasady zabronione, z wąskimi wyjątkami dopuszczonymi w celu przygotowania zawodowego, pod nadzorem.
Podstawa: rozporządzenie Rady Ministrów z 19 czerwca 2023 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym (Dz. U. poz. 1240) oraz art. 204 Kodeksu pracy
Co z tego wynika dla pracodawcy
-
Oznacz status substancji w spisie
Odnotuj w spisie, które substancje mają działanie rakotwórcze, mutagenne, szkodliwe na rozrodczość, żrące lub uczulające, bo to one wyznaczają prace wzbronione grupom szczególnym.
Podstawa: art. 221 § 2 Kodeksu pracy
-
Sprawdź stanowiska tych grup wobec wykazów
Dla każdego stanowiska zajmowanego przez kobietę w ciąży lub karmiącą albo przez młodocianego porównaj czynniki chemiczne z odpowiednim wykazem prac wzbronionych i wprowadź niezbędne zmiany.
Podstawa: art. 176 i art. 204 Kodeksu pracy
-
Dostosuj warunki albo przenieś
Jeżeli praca jest wzbroniona, pracodawca dostosowuje warunki, przenosi pracownicę do innej pracy albo zwalnia z obowiązku świadczenia pracy na zasadach z Kodeksu pracy.
Podstawa: art. 179 Kodeksu pracy
Spis z oznaczeniem statusu substancji
Arkusz spisu ma kolumnę statusu, w tym oznaczenie substancji o działaniu rakotwórczym, mutagennym i reprotoksycznym, co ułatwia porównanie stanowisk z wykazami prac wzbronionych.