Ta sama regulacja wygląda zupełnie inaczej na budowie, w polu, w chłodni i przy piecu. Różni ją to, który próg zadziała pierwszy, czy limit z ustępu 1 w ogóle obowiązuje i czy istnieje przepis branżowy, który dokłada własne wymagania. Poniżej siedem branż, w każdej rozstrzygnięcie tych trzech pytań.
Zestawienie zbiorcze
| Branża | Pierwszy próg | Czy limit z ustępu 1 obowiązuje | Przepis branżowy o temperaturze |
|---|---|---|---|
| Budownictwo | 25 °C, otwarta przestrzeń | tak | tak, kabina operatora dźwigu i żurawia |
| Rolnictwo i hodowla | 25 °C, otwarta przestrzeń | nie, wyłączenie z ustępu 8 | nie |
| Transport i komunikacja | 25 lub 28 °C, zależnie od miejsca pracy | nie, wyłączenie z ustępu 8 | tak, pomieszczenia socjalne na krańcach linii |
| Magazyny i chłodnie | 25 °C przy pracy powyżej progu wydatku, po stronie zimna 14 °C | tak | nie, ale działa zastrzeżenie technologiczne |
| Produkcja z procesami gorącymi | 30 °C technologiczne, zaplecze | tak, ale z zastrzeżeniem technologicznym | nie w zakresie temperatury ogólnej |
| Gastronomia i hotelarstwo | 28 °C, pomieszczenie | nie, wyłączenie z ustępu 8 | nie |
| Handel i usługi dla ludności | 28 °C, pomieszczenie | tak | nie |
Zestawienie własne serwisu. Kwalifikacja konkretnego zakładu zależy od faktycznie prowadzonej działalności i od stanowisk, a nie od nazwy branży. Podstawa wyłączeń: § 30a ust. 8 rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp w związku z art. 151(10) Kodeksu pracy.
Budownictwo
Branża, w której nowa regulacja zadziała najmocniej: praca na otwartej przestrzeni, wysoki wydatek energetyczny, brak wyłączenia i własne przepisy branżowe.
- Próg 25 °C uruchamia obowiązek rozwiązań organizacyjnych przy każdej pracy na budowie, także przy pracach lekkich, oraz obowiązek zapewnienia napojów.
- Granica 32 °C obowiązuje przy pracach związanych z wysiłkiem powyżej progu wydatku energetycznego, czyli przy większości prac wykonawczych. Po jej przekroczeniu z powodu pogody praca nie może być wykonywana.
- Wyłączenie z ustępu 8 nie obejmuje budownictwa. Punkt 4 artykułu 151(10), dotyczący niezbędnych remontów, nie znalazł się w odesłaniu, a budownictwo nie jest wymienione w żadnym z objętych punktów.
- Kabina operatora. W okresie zimowym w kabinie żurawia i dźwigu budowlanego ma być zapewniona temperatura nie niższa niż 15 °C (288 K), a w okresie letnim temperatura w kabinie nie powinna przekraczać temperatury zewnętrznej.
- Zaplecze. Pomieszczenie do schronienia się, ogrzania i zmiany odzieży o temperaturze co najmniej 16 °C, a przy pracach liniowych, przy których zapewnienie pomieszczenia nie jest możliwe, odpowiednio urządzone źródła ciepła.
- Umywalki szeregowe. Przy myciu zbiorowym na placach budowy co najmniej jedno stanowisko do mycia na pięciu pracowników jednocześnie zatrudnionych.
- Posiłek zimą. Przy pracy powyżej progu wydatku na otwartej przestrzeni w okresie od 1 listopada do 31 marca przysługuje posiłek profilaktyczny.
Podstawa: § 30a ust. 1, 2 i 4 oraz § 44 ust. 1 do 3 i § 19 ust. 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp; § 93 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych; § 3 ust. 1 pkt 3 i § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia o profilaktycznych posiłkach i napojach
Na budowie pracują zwykle pracownicy kilku pracodawców naraz. W takiej sytuacji pracodawcy mają obowiązek współpracować, wyznaczyć koordynatora sprawującego nadzór nad bezpieczeństwem wszystkich zatrudnionych w tym samym miejscu oraz ustalić zasady współdziałania. Rozwiązania organizacyjne wprowadzone przez jednego wykonawcę, na przykład przesunięcie godzin pracy, muszą więc być uzgodnione z pozostałymi, inaczej jedni schodzą z placu, a drudzy zostają.
Podstawa: art. 208 § 1 Kodeksu pracy
Rolnictwo i hodowla
- Wyłączenie obejmuje całą branżę. Punkt 8 artykułu 151(10) wymienia rolnictwo i hodowlę, a odesłanie z ustępu 8 ten punkt obejmuje. Limit 32 °C i zakaz pracy przy jego przekroczeniu nie działają.
- Obowiązki z ustępów 3 do 7 zostają. Powyżej 25 °C na otwartej przestrzeni obowiązek rozwiązań organizacyjnych działa w pełni, razem z trybem konsultacji i obowiązkiem informacyjnym.
- Napoje i posiłki na zasadach ogólnych, w tym posiłek przy pracy powyżej progu wydatku w okresie od 1 listopada do 31 marca.
- Brak przepisu branżowego o temperaturze. Rozporządzenie o bezpieczeństwie i higienie pracy przy obsłudze ciągników, maszyn, narzędzi i urządzeń technicznych stosowanych w rolnictwie z 14 lutego 2024 r. wymagań temperaturowych nie zawiera. Sprawdzone wprost w tekście aktu.
- Wielu pracujących nie jest pracownikami. W gospodarstwach pracują domownicy, osoby na umowach cywilnoprawnych i pracownicy sezonowi. Obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków obejmuje także osoby wykonujące pracę na innej podstawie niż stosunek pracy.
Podstawa: § 30a ust. 4 do 8 rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp, art. 151(10) pkt 8 i art. 304 § 1 i 3 Kodeksu pracy oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 lutego 2024 r. (Dz. U. poz. 228)
Transport i komunikacja
- Wyłączenie z limitu. Punkt 5 artykułu 151(10) wymienia transport i komunikację, więc granice 35 i 32 stopni nie działają.
- Obowiązki z ustępów 3 do 7 zostają. W kabinie pojazdu, która jest miejscem pracy kierowcy, oraz w hali sortowni czy magazynie przeładunkowym obowiązek rozwiązań technicznych albo organizacyjnych działa po przekroczeniu 28 stopni, a przy pracy powyżej progu wydatku po przekroczeniu 25.
- Zaplecze na krańcach linii. W komunikacji miejskiej i autobusowej komunikacji międzymiastowej toalety na krańcach linii, przy których są pomieszczenia socjalne, mają być ogrzewane i wentylowane zgodnie z wymaganiami rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp, wyposażone w wodę zdatną do celów higienicznosanitarnych i przyłączone do kanalizacji lub zbiornika. Termin dostosowania pomieszczeń do spożywania posiłków oraz pomieszczeń sanitarnych na krańcach linii do wymagań z tego przepisu został przesunięty na 31 grudnia 2026 r.
- Czas pracy kierowców reguluje odrębna ustawa, a przerwy wynikające z rozwiązań organizacyjnych trzeba pogodzić z jej wymaganiami.
Podstawa: § 30a ust. 3 do 8 rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp, art. 151(10) pkt 5 Kodeksu pracy oraz § 46 ust. 6 i § 52 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 16 grudnia 2021 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w komunikacji miejskiej oraz autobusowej komunikacji międzymiastowej, w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 29 kwietnia 2026 r. (Dz. U. poz. 588)
Kabina pojazdu jest miejscem pracy, ale nie pomieszczeniem pracy. Rozporządzenie o ogólnych przepisach bhp definiuje pomieszczenie pracy jako pomieszczenie przeznaczone na pobyt pracowników, w którym wykonywana jest praca, i odnosi do niego wymagania budowlane. Kwalifikacja kabiny pojazdu jako pomieszczenia pracy albo jako stanowiska na otwartej przestrzeni bywa różna i rozstrzyga o niej pracodawca w ocenie ryzyka. To wniosek serwisu, a nie zdanie przepisu. W obu wariantach obowiązek rozwiązań organizacyjnych powstaje, tylko przy innym progu, dlatego rozstrzygnięcie warto zapisać.
Magazyny i chłodnie
- Latem próg 25 °C przy pracy powyżej progu wydatku. Przenoszenie i kompletacja ładunków bywa pracą przekraczającą próg, co obniża granicę obowiązku z 28 na 25 stopni. Rozstrzyga wyznaczenie wydatku energetycznego, nie nazwa stanowiska.
- Hale bez izolacji nagrzewają się z opóźnieniem. Szczyt temperatury w hali stalowej przypada zwykle po południu i utrzymuje się po zachodzie słońca, więc pomiar poranny nie opisuje warunków pracy na drugiej zmianie.
- Zimą dolna granica 14 °C w części niechłodniczej, a w nieogrzewanych magazynach obowiązek zapewnienia pomieszczenia do ogrzania się.
- Chłodnia korzysta z zastrzeżenia technologicznego. Utrzymanie temperatury składowania jest wymaganiem technologicznym, więc dolna granica z § 30 nie ma zastosowania. Zostają natomiast pomiary wskaźników mikroklimatu zimnego, posiłki, napoje, odzież ciepłochronna i harmonogram przerw.
- Przechodzenie między strefami o różnicy temperatur przekraczającej 15 stopni jest pracą wzbronioną kobietom w ciąży i karmiącym, jeżeli nie ma możliwości piętnastominutowej adaptacji w pomieszczeniu o temperaturze pośredniej.
- Prace w chłodniach i zamrażalniach są wyłączone z warunkowego dopuszczenia młodocianych do pracy w mikroklimacie zimnym.
Podstawa: § 30, § 30a ust. 3 i § 44 załącznika nr 3 do rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp; § 3 ust. 1 pkt 2 i § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia o posiłkach i napojach; część II załącznika do rozporządzenia o pracach wzbronionych kobietom w ciąży; załącznik nr 2 część II ust. 2 pkt 3 do rozporządzenia o pracach wzbronionych młodocianym
Produkcja z procesami gorącymi
Odlewnie, huty, przetwórstwo tworzyw, piekarnie, szklarstwo, lakiernie z suszarniami. Tu działają oba reżimy naraz i to rozróżnienie jest w tej branży najważniejsze.
| Obowiązek | Podstawa i warunek |
|---|---|
| Zabezpieczenie przed niekontrolowaną emisją ciepła | § 31: przez promieniowanie, przewodzenie i konwekcję; obowiązek bezwarunkowy |
| Wentylacja nawiewna miejscowa | § 33: przy wydzielaniu ciepła przez promieniowanie powyżej wartości wskazanej w przepisie, z parametrami powietrza spełniającymi wymagania dla mikroklimatu gorącego |
| Klimatyzowane pomieszczenie do wypoczynku | § 37 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 oraz § 38 ust. 2 załącznika nr 3: przy temperaturze technologicznej stale wyższej niż 30 °C, jedno miejsce siedzące na pięciu pracowników, odległość do 75 m |
| Możliwość umycia ciała | § 37 ust. 3 załącznika nr 3: natryski ręczne na giętkich przewodach z doprowadzeniem zimnej i ciepłej wody, szczególnie w ciepłej porze roku |
| Wartości dopuszczalne WBGT | zależne od tempa metabolizmu i od aklimatyzacji; obowiązują niezależnie od źródła ciepła |
| Posiłki i napoje | napoje wzbogacone w sole mineralne i witaminy przy WBGT powyżej 25 °C, a posiłek przy pracy powyżej progu wydatku i WBGT powyżej 25 °C |
| Limit 35 °C i zakaz pracy | wyłączone zastrzeżeniem o względach technologicznych w zakresie ciepła procesowego; działają wobec udziału pochodzącego z warunków atmosferycznych |
| Ruch ciągły | jeżeli zakład pracuje w ruchu ciągłym, limit z ustępu 1 nie ma zastosowania na podstawie wyłączenia z ustępu 8 |
Podstawa: § 31, § 33 i § 30a rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp, § 37 i § 38 załącznika nr 3 do tego rozporządzenia; część C załącznika nr 2 do rozporządzenia o NDS i NDN; § 3 ust. 1 pkt 2 i § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia o posiłkach i napojach; art. 151(10) pkt 2 Kodeksu pracy
Rozdzielenie udziału technologii i pogody jest tu zadaniem praktycznym, a nie teoretycznym. Najprostsze podejście to zestawienie odczytu w hali z odczytem na zewnątrz oraz z odczytami z dni o podobnej produkcji i innej pogodzie. Zapis takich par w dzienniku odczytów przez jeden sezon daje materiał, którego potem nie da się już odtworzyć.
Gastronomia i hotelarstwo
- Obie branże są wyłączone z limitu. Litera c i litera d punktu 9 artykułu 151(10) są objęte odesłaniem z ustępu 8, więc granica 35 stopni w kuchni nie działa.
- Obowiązki z ustępów 3 do 7 działają w pełni. Kuchnia jest pomieszczeniem pracy, w którym latem łatwo przekroczyć 28 stopni, a praca kucharza bywa pracą powyżej progu wydatku energetycznego, co obniża próg do 25.
- Ciepło w kuchni jest mieszane. Pochodzi z urządzeń i z pogody naraz, więc rozdzielenie udziałów ma znaczenie tak samo jak w produkcji.
- Napoje. Obowiązek przy temperaturze przekraczającej 28 stopni z powodu warunków atmosferycznych oraz przy pracy powyżej progu wydatku energetycznego, niezależnie od temperatury.
- Praca w niedziele i święta jest w tych branżach dozwolona, co jest właśnie powodem, dla którego znalazły się w odesłaniu, ale nie ma wpływu na pozostałe obowiązki termiczne.
- Art. 209(2) § 2 Kodeksu pracy działa mimo wyłączenia. Przy bezpośrednim zagrożeniu zdrowia lub życia pracodawca ma obowiązek wstrzymać pracę niezależnie od tego, że limit z ustępu 1 nie obowiązuje.
Podstawa: § 30a ust. 3 do 8 rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp, art. 151(10) pkt 9 lit. c i d oraz art. 209(2) § 2 Kodeksu pracy
Handel i usługi
- Usługi dla ludności nie są wyłączone. Litera b punktu 9 artykułu 151(10) została pominięta w odesłaniu, choć sąsiednie litery objęto. Zakład fryzjerski, warsztat, punkt naprawy i pralnia mają więc pełny limit 35 stopni.
- Handel także nie jest wyłączony. Sklep nie mieści się w żadnym z punktów objętych odesłaniem, więc limit obowiązuje.
- Pierwszy próg to zwykle 28 stopni, bo praca w sklepie i w punkcie usługowym rzadko przekracza próg wydatku energetycznego. Wyjątkiem bywa praca magazynowa na zapleczu.
- Sprzedaż na powietrzu, na przykład na targowisku albo w ogródku gastronomicznym, jest pracą na otwartej przestrzeni, więc obowiązek rozwiązań organizacyjnych powstaje już przy 25 stopniach, a napoje przysługują od tej samej wartości.
- Duże przeszklenia witryn podnoszą temperaturę i uruchamiają obowiązek wyposażenia okien w urządzenia eliminujące nadmierne operowanie promieni słonecznych, niezależny od nowego paragrafu.
Podstawa: § 29 ust. 3, § 30a ust. 3, 4 i 8 rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp oraz art. 151(10) pkt 9 lit. b Kodeksu pracy
Wdrożenie dostosowane do branży
Zakres dokumentacji różni się między budową, halą produkcyjną a siecią sklepów. Przygotowuję komplet dopasowany do faktycznych stanowisk: wykaz z rozstrzygnięciem progów, ocenę ryzyka, plan rozwiązań, protokoły konsultacji i procedury.