Ostatni ustęp nowego paragrafu jest najkrótszy i najczęściej czytany opacznie. Wyłącza stosowanie ustępu 1, czyli wyłącznie górnych granic temperatury. Wszystko pozostałe, łącznie z obowiązkiem rozwiązań technicznych i organizacyjnych oraz z trybem konsultacji, obowiązuje także tam, gdzie limitu nie ma.
Co dokładnie jest wyłączone
| Przepis | Treść | Czy objęty wyłączeniem |
|---|---|---|
| ust. 1 | granice 35 °C w pomieszczeniach i 32 °C na otwartej przestrzeni przy pracy powyżej progu wydatku | wyłączony |
| ust. 2 | zakaz wykonywania pracy powyżej progu z ustępu 1 | nie wymieniony; skutek opisany niżej |
| ust. 3 | rozwiązania techniczne albo organizacyjne powyżej 28 °C, a przy pracy powyżej progu wydatku powyżej 25 °C | obowiązuje |
| ust. 4 | rozwiązania organizacyjne przy pracy na otwartej przestrzeni powyżej 25 °C | obowiązuje |
| ust. 5 i 6 | tryb konsultacji i opinia lekarza | obowiązuje |
| ust. 7 | informacja dla pracowników o ustalonych rozwiązaniach | obowiązuje |
Podstawa: § 30a ust. 8 rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp, w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 9 lipca 2026 r. (Dz. U. poz. 927)
Wyłączenie nie zwalnia z niczego poza limitem. Szpital, gastronomia albo firma ochrony osób nie mają górnej granicy temperatury, ale mają dokładnie taki sam obowiązek zastosowania rozwiązań technicznych albo organizacyjnych po przekroczeniu 28 stopni w pomieszczeniu i 25 stopni na otwartej przestrzeni, taki sam tryb konsultacji i taki sam obowiązek informacyjny. Odczytanie ustępu 8 jako zwolnienia z całego paragrafu jest najpoważniejszym błędem, jaki można przy tej regulacji popełnić.
Prace z artykułu 151 (10) Kodeksu pracy
Ustęp 8 nie wymienia prac z nazwy, tylko odsyła do wybranych punktów przepisu o pracy dozwolonej w niedziele i święta. Poniżej pełne rozwinięcie tego odesłania.
| Punkt | Praca | Objęta wyłączeniem |
|---|---|---|
| pkt 1 | akcja ratownicza w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii | tak |
| pkt 2 | ruch ciągły | tak |
| pkt 3 | praca zmianowa | nie |
| pkt 4 | niezbędne remonty | nie |
| pkt 5 | transport i komunikacja | tak |
| pkt 6 | zakładowe straże pożarne i zakładowe służby ratownicze | tak |
| pkt 7 | pilnowanie mienia lub ochrona osób | tak |
| pkt 8 | rolnictwo i hodowla | tak |
| pkt 9 lit. b | zakłady świadczące usługi dla ludności | nie |
| pkt 9 lit. c | gastronomia | tak |
| pkt 9 lit. d | zakłady hotelarskie | tak |
| pkt 9 lit. e | jednostki gospodarki komunalnej | tak |
| pkt 9 lit. f | zakłady opieki zdrowotnej i inne placówki służby zdrowia przeznaczone dla osób, których stan zdrowia wymaga całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych | tak |
| pkt 9 lit. g | jednostki organizacyjne pomocy społecznej oraz jednostki organizacyjne wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej zapewniające całodobową opiekę | tak |
| pkt 9 lit. h | zakłady prowadzące działalność w zakresie kultury, oświaty, turystyki i wypoczynku | tak |
| pkt 10 | pracownicy zatrudnieni w systemie czasu pracy, w którym praca jest świadczona wyłącznie w piątki, soboty, niedziele i święta | nie |
| pkt 11 | usługi świadczone z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej lub urządzeń telekomunikacyjnych, odbierane poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz prace zapewniające możliwość ich świadczenia | nie |
Odesłanie z § 30a ust. 8 obejmuje punkty 1, 2, 5 do 8 oraz 9 lit. c do h. Litera a punktu 9 jest uchylona. Punkty 3, 4, 9 lit. b, 10 i 11 nie są objęte wyłączeniem.
Czego wyłączenie nie obejmuje
Trzy przypadki, w których pierwsze wrażenie prowadzi do błędnego wniosku.
- Praca zmianowa nie jest wyłączona. Punkt 3 nie znalazł się w odesłaniu, więc zakład pracujący na trzy zmiany ma pełne limity temperatury, mimo że praca w niedziele i święta jest w nim dozwolona. Wyłączony jest natomiast ruch ciągły z punktu 2, który bywa mylony z pracą zmianową, choć jest czym innym: ruchem procesu, którego nie można przerwać.
- Niezbędne remonty nie są wyłączone. Ekipa remontowa pracująca w hali w lipcu podlega limitowi 35 stopni tak samo jak reszta załogi.
- Zakłady świadczące usługi dla ludności nie są wyłączone. Litera b punktu 9 została pominięta w odesłaniu, choć sąsiednie litery objęto. W praktyce oznacza to, że zakład fryzjerski, warsztat samochodowy albo punkt naprawy sprzętu mają pełny limit, a restauracja i hotel go nie mają.
Pominięcie litery b wygląda na decyzję świadomą. Odesłanie wymienia punkt 9 wybiórczo, od litery c do litery h, a więc pomija literę b, stojącą pomiędzy uchyloną literą a i objętą literą c. Trudno uznać to za przeoczenie techniczne. Skutek jest taki, że najliczniejsza grupa usług dla ludności limitom podlega, a wyłączenie objęło głównie działalność, której przerwanie uderzałoby w osoby zależne albo w bezpieczeństwo.
Instytucje opieki nad dziećmi do lat 3
Ustęp 8 wyłącza stosowanie limitów wobec pracowników instytucji, o których mowa w ustawie z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3. Ustawa przewiduje cztery formy opieki, ale nie wszystkie są instytucjami.
| Forma | Charakter | Czy są tam pracownicy |
|---|---|---|
| Żłobek | instytucja, tworzona i prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego, instytucje publiczne, osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej | tak |
| Klub dziecięcy | instytucja, tworzona przez te same podmioty co żłobek | tak |
| Dzienny opiekun | osoba sprawująca opiekę, a nie instytucja | zatrudniany przez podmiot, który go zatrudnia, na zasadach z tej ustawy |
| Niania | osoba sprawująca opiekę na podstawie umowy z rodzicami | nie jest pracownikiem instytucji |
Podstawa: art. 2 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, tekst jednolity Dz. U. z 2025 r. poz. 798. Rozgraniczenie form na instytucje i osoby jest wnioskiem serwisu z brzmienia § 30a ust. 8, który mówi o pracownikach instytucji.
Wyłączenie w żłobku nie znosi obowiązku chłodzenia sali. Znosi wyłącznie limit, po którego przekroczeniu praca nie mogłaby być wykonywana. Obowiązek zastosowania rozwiązań technicznych albo organizacyjnych po przekroczeniu 28 stopni pozostaje w mocy, tak samo jak obowiązek zapewnienia napojów, ocena ryzyka i wymagania dla pomieszczeń pracy. Warto też pamiętać, że przepisy o warunkach, jakim powinny odpowiadać żłobki i kluby dziecięce, są odrębne i dotyczą warunków pobytu dzieci, a nie pracy personelu.
Funkcjonariusze i żołnierze
- Funkcjonariusze w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy: Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej.
- Żołnierze w rozumieniu art. 2 pkt 39 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.
Wyłączenie dotyczy statusu osoby, a nie miejsca. Pracownik cywilny zatrudniony w jednostce, w której służą funkcjonariusze, nie jest funkcjonariuszem, więc limity go obejmują. Odwrotnie, funkcjonariusz nie przestaje być wyłączony przez to, że wykonuje zadanie w budynku cywilnym.
Podstawa: § 30a ust. 8 rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp
Co zostaje w mocy mimo wyłączenia
- Rozwiązania techniczne albo organizacyjne po przekroczeniu 28 °C w pomieszczeniu, a przy pracy powyżej progu wydatku 25 °C.
- Rozwiązania organizacyjne przy pracy na otwartej przestrzeni powyżej 25 °C, przy każdej pracy.
- Tryb konsultacji z komisją bhp albo z pracownikami wraz z opinią lekarza, oraz obowiązek informacyjny po jej zakończeniu.
- Dolne granice 14 °C i 18 °C, bo pochodzą z § 30, którego wyłączenie nie dotyczy.
- Profilaktyczne posiłki i napoje z rozporządzenia z 1996 r., w tym napoje powyżej 28 °C i powyżej 25 °C na otwartej przestrzeni.
- Wartości dopuszczalne wskaźników mikroklimatu oraz obowiązek badań i pomiarów.
- Ocena ryzyka zawodowego i obowiązek informowania o nim.
- Zaplecze: klimatyzowane pomieszczenie do wypoczynku, pomieszczenia do ogrzewania się, woda zdatna do picia.
- Ogólny obowiązek ochrony zdrowia i życia pracowników z art. 207 § 2 Kodeksu pracy oraz obowiązek wstrzymania pracy przy bezpośrednim zagrożeniu z art. 209(2) § 2.
- Prawo pracownika do powstrzymania się od pracy z art. 210 Kodeksu pracy, którego żaden przepis wykonawczy ograniczyć nie może.
Ustęp 2 przy wyłączonym ustępie 1
Ustęp 8 wyłącza stosowanie ustępu 1, a nie ustępu 2. Ustęp 2 mówi jednak, że prace nie mogą być wykonywane w czasie, w którym temperatura przekracza odpowiedni próg określony w ust. 1. Pojawia się więc pytanie, co znaczy zakaz odnoszący się do progu, który do danej pracy nie jest stosowany.
Rozstrzygnięcie serwisu. Ustęp 2 nie ma wtedy przedmiotu. Skoro ustępu 1 do danych prac się nie stosuje, to dla tych prac żaden próg z ustępu 1 nie jest określony, a zakaz odsyłający do nieistniejącego progu nie może zadziałać. Przyjęcie odwrotne oznaczałoby, że wyłączenie limitu nie zmienia niczego, bo zakaz pracy powyżej limitu obowiązywałby dalej, a to czyniłoby ustęp 8 przepisem pustym.
To wykładnia serwisu, a nie brzmienie przepisu. Rozporządzenie nie wypowiada się w tej sprawie wprost i nie ma jeszcze orzecznictwa ani stanowisk organów, bo przepis wejdzie w życie 11 stycznia 2027 r. Do czasu ich pojawienia się rozsądne jest przyjęcie, że w pracach wyłączonych nie działa ani limit, ani zakaz, natomiast obowiązki z ustępów 3 do 7 działają w pełni, a przy bezpośrednim zagrożeniu zdrowia lub życia i tak wchodzi art. 209(2) § 2 Kodeksu pracy, który każe wstrzymać pracę niezależnie od jakiegokolwiek progu.
Podstawa: § 30a ust. 1, 2 i 8 rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp oraz art. 209(2) § 2 Kodeksu pracy
Art. 209(2) § 2 Kodeksu pracy nie zna wyłączeń podmiotowych. W razie wystąpienia bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia lub życia pracodawca jest obowiązany wstrzymać pracę i wydać pracownikom polecenie oddalenia się w miejsce bezpieczne, a do czasu usunięcia zagrożenia nie wydawać polecenia wznowienia pracy. Wyłączenie z § 30a ust. 8 dotyczy przepisu wykonawczego i nie może uchylić przepisu ustawowego. W gastronomii przy 40 stopniach w kuchni obowiązek wstrzymania pracy może więc wynikać z ustawy, choć limit z ustępu 1 nie działa.
Nie masz pewności, czy wyłączenie obejmuje twój zakład?
Kwalifikacja zależy od tego, jaką działalność faktycznie prowadzi zakład i na jakich stanowiskach. Przygotowuję wykaz stanowisk z rozstrzygnięciem, które z nich są objęte wyłączeniem, a które nie, wraz z uzasadnieniem opartym na brzmieniu odesłania.