Choroby zawodowe wywołane czynnikami chemicznymi

Zatrucia i ich następstwa oraz choroby skóry, dróg oddechowych i nowotwory wywołane substancjami chemicznymi figurują w wykazie chorób zawodowych. To, czy chorobę uda się powiązać z pracą, zależy w praktyce od jednej rzeczy: czy narażenie było udokumentowane pomiarami i rejestrem. Ta strona pokazuje związek między dokumentacją chemiczną a rozpoznaniem choroby zawodowej i tryb jej zgłoszenia.

Choroby chemiczne w wykazie

Wykaz chorób zawodowych obejmuje między innymi przewlekłe zatrucia i ich następstwa, choroby skóry, astmę oskrzelową i alergiczny nieżyt nosa, przewlekłe choroby układu oddechowego wywołane pyłami oraz nowotwory złośliwe powstałe w warunkach narażenia zawodowego. Wiele z tych jednostek może być wywołanych czynnikami chemicznymi.

Podstawa: wykaz chorób zawodowych stanowiący załącznik do rozporządzenia o chorobach zawodowych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1836, ze zm.)

Dlaczego liczy się udokumentowane narażenie

Rozpoznanie choroby zawodowej wymaga wykazania, że choroba została spowodowana narażeniem zawodowym. Dowodem narażenia są te same dokumenty, które i tak trzeba prowadzić: karta badań i pomiarów, rejestr czynników szkodliwych oraz ocena ryzyka. Firma, która ich nie prowadziła, ma trudność z wykazaniem, na co i jak długo pracownik był narażony.

• Karta badań i pomiarów pokazuje poziom narażenia w czasie, przechowywana przez 40 lat od ostatniego wpisu.
• Rejestr czynników szkodliwych wskazuje, jakie czynniki występowały na stanowisku.
• Ocena ryzyka i skierowania dokumentują, że narażenie było znane i objęte nadzorem lekarskim.

Podstawa: § 18 rozporządzenia o badaniach i pomiarach czynników szkodliwych oraz art. 235 Kodeksu pracy

Tryb zgłoszenia i rozpoznania

1. Podejrzenie i zgłoszenie

   Podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu i inspektorowi pracy. Zgłoszenia może dokonać pracodawca, lekarz, a także sam pracownik lub były pracownik.

   Podstawa: art. 235 Kodeksu pracy oraz rozporządzenie o chorobach zawodowych

2. Rozpoznanie przez uprawnioną jednostkę

   Rozpoznania dokonuje lekarz uprawnionej jednostki orzeczniczej, oceniając związek choroby z narażeniem zawodowym. Tu wykorzystuje się dokumentację narażenia z zakładu.

   Podstawa: rozporządzenie o chorobach zawodowych

3. Decyzja inspektora sanitarnego

   Na podstawie orzeczenia państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia. Od decyzji przysługuje odwołanie.

   Podstawa: art. 235(1) Kodeksu pracy oraz rozporządzenie o chorobach zawodowych

Nowotwory i substancje CMR

Nowotwory zawodowe wiążą się najczęściej z substancjami rakotwórczymi i mutagennymi, dla których obowiązuje ostrzejszy reżim: rejestr prac i pracowników, częstsze pomiary oraz badania po ustaniu narażenia. Ich pełne omówienie, wraz z wykazem chorób i klasyfikacją, jest w serwisie o substancjach CMR, do którego prowadzi strona Substancje CMR.

Podstawa: art. 222 i art. 229 § 5 Kodeksu pracy

Powrót do strony głównej