Sześć stanowisk z różnych branż, rozpisanych według tego samego schematu: zadania, zagrożenia, ustalenie charakteru, stopnia i czasu narażenia, szacowanie metodą Risk Score oraz środki w podziale na techniczne, organizacyjne i pozostałe. Przykłady są materiałem poglądowym; ocena przepisana bez sprawdzenia realiów konkretnego zakładu jest jednym z najczęściej kwestionowanych dokumentów przy kontroli.
Metoda i skale użyte w przykładach
We wszystkich sześciu przykładach zastosowano metodę Risk Score: R = S × E × P, gdzie S to potencjalne skutki, E to ekspozycja, a P to prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia przy zaistniałej ekspozycji. Progi kategorii podane niżej są wartościami typowo przyjmowanymi przy tej metodzie, a nie wielkościami z aktu prawnego. Metody oceny ryzyka żaden przepis prawa pracy nie narzuca.
| Wartość R | Kategoria | Wniosek |
|---|---|---|
| do 20 | pomijalne | ryzyko dopuszczalne, utrzymanie istniejących środków |
| powyżej 20 do 70 | małe | ryzyko dopuszczalne, kontrola skuteczności środków przy przeglądzie |
| powyżej 70 do 200 | istotne | ryzyko dopuszczalne warunkowo, zaplanowane działania z terminem |
| powyżej 200 do 400 | duże | działania pilne, praca dopuszczalna tylko przy pełnym stosowaniu środków |
| powyżej 400 | bardzo duże | ryzyko niedopuszczalne, praca wstrzymana do czasu zmniejszenia ryzyka |
Wartości R podane w przykładach są ilustracją działania metody, a nie wynikiem pomiaru w konkretnym zakładzie. Ten sam zapis zagrożenia w innym zakładzie da inną liczbę, bo inna będzie ekspozycja, inne zabezpieczenia i inne prawdopodobieństwo. Przepisanie tabel bez ponownego oszacowania jest błędem, który przy kontroli widać natychmiast: karta wymienia wyposażenie, którego w zakładzie nie ma, albo pomija to, co stoi na hali.
Pracownik biurowy przy monitorze
Zadania: obsługa komputera, przygotowywanie dokumentów, rozmowy telefoniczne, obsługa klienta, drobne prace archiwizacyjne, okazjonalne podnoszenie i przenoszenie kartonów z dokumentami.
| Zagrożenie | Charakter, stopień i czas narażenia | S | E | P | R | Kategoria |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Obciążenie narządu wzroku | praca przy monitorze, ok. 6 godzin na zmianę, oświetlenie sztuczne i dzienne, odblaski od okna | 3 | 10 | 3 | 90 | istotne |
| Obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego | pozycja siedząca wymuszona, ok. 7 godzin na zmianę, praca powtarzalna z klawiaturą i myszą | 3 | 10 | 3 | 90 | istotne |
| Porażenie prądem elektrycznym | urządzenia biurowe zasilane z instalacji 230 V, kontakt stały pośredni, uszkodzenie przewodu jako zdarzenie inicjujące | 15 | 10 | 0,5 | 75 | istotne |
| Potknięcie i upadek na tym samym poziomie | ciągi komunikacyjne, przewody, schody, przemieszczanie się kilkanaście razy dziennie | 7 | 6 | 1 | 42 | małe |
| Obciążenie psychiczne | presja czasu, kontakt z klientem, przerywanie pracy, przez całą zmianę | 3 | 10 | 3 | 90 | istotne |
| Ręczne prace transportowe | kartony z dokumentami do ok. 12 kg, kilka razy w miesiącu | 7 | 2 | 1 | 14 | pomijalne |
| Obciążenie cieplne latem | pomieszczenie od strony południowej, temperatura powyżej 28 °C w okresie upałów, kilkanaście dni w roku | 3 | 2 | 3 | 18 | pomijalne |
| Rodzaj | Środki |
|---|---|
| Techniczne | monitor o regulowanej wysokości i pochyleniu, dodatkowa klawiatura i mysz przy pracy na laptopie, krzesło z regulacją, podnóżek na wniosek pracownika, rolety lub żaluzje ograniczające odblaski i nagrzewanie, oświetlenie stanowiskowe, ochrona przed porażeniem prądem |
| Organizacyjne | przerwy w pracy przy monitorze zgodnie z przepisami, łączenie przemienne pracy przy monitorze z innymi zadaniami, uporządkowanie ciągów komunikacyjnych i przewodów, planowanie zadań ograniczające presję czasu, w okresie upałów przesunięcie części zadań na godziny poranne |
| Pozostałe | profilaktyczna opieka zdrowotna z badaniem okulistycznym, okulary lub szkła kontaktowe korygujące wzrok zgodnie z zaleceniem lekarza, instruktaż stanowiskowy w zakresie ergonomii, informacja o ryzyku zawodowym z potwierdzeniem odbioru |
Podstawa: § 5 ust. 1, § 7 i § 8 ust. 2 rozporządzenia o pracy przy monitorach ekranowych, t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 58; § 39 ust. 2 oraz § 30a rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp
Magazynier z wózkiem jezdniowym
Zadania: przyjmowanie i wydawanie towaru, obsługa wózka jezdniowego podnośnikowego, kompletowanie zamówień, praca na regałach wysokiego składowania, ręczne przenoszenie opakowań, prace porządkowe.
| Zagrożenie | Charakter, stopień i czas narażenia | S | E | P | R | Kategoria |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Potrącenie przez wózek jezdniowy | ruch wózków w ciągach komunikacyjnych, obecność pieszych, przez całą zmianę | 40 | 10 | 1 | 400 | duże |
| Przygniecenie spadającym ładunkiem | składowanie na wysokości do 6 m, praca pod regałami, kilka godzin na zmianę | 40 | 6 | 1 | 240 | duże |
| Przewrócenie wózka | manewrowanie z podniesionym ładunkiem, nierówności posadzki, kilkadziesiąt cykli na zmianę | 40 | 6 | 0,5 | 120 | istotne |
| Obciążenie układu ruchu | ręczne przenoszenie opakowań do 25 kg, powtarzalność, ok. 4 godziny na zmianę | 7 | 6 | 3 | 126 | istotne |
| Hałas | hałas od wózków i procesu, poziom poniżej wartości NDN, ale powyżej progu działania, przez całą zmianę | 7 | 10 | 1 | 70 | małe |
| Mikroklimat zimny | magazyn nieogrzewany, temperatura poniżej 14 °C w okresie zimowym, ok. 4 miesiące w roku | 3 | 6 | 3 | 54 | małe |
| Spaliny wózka spalinowego | narażenie wziewne, tlenek węgla, w strefie rozładunku, ok. 2 godziny na zmianę | 15 | 6 | 0,5 | 45 | małe |
| Rodzaj | Środki |
|---|---|
| Techniczne | wydzielone i oznakowane ciągi piesze oddzielone barierkami, lustra i sygnalizacja na skrzyżowaniach, ograniczniki prędkości, siatki zabezpieczające regały, wypoziomowanie posadzki, wentylacja strefy rozładunku, wymiana wózka spalinowego na elektryczny, urządzenia pomocnicze do transportu ręcznego |
| Organizacyjne | rozdzielenie w czasie ruchu wózków i pracy pieszych, zakaz przebywania pod podniesionym ładunkiem, kontrola stanu technicznego wózków przed zmianą, przerwy w pracy z obciążeniem, ogrzewane pomieszczenie do odpoczynku, przegląd stanu regałów, wykaz prac szczególnie niebezpiecznych |
| Pozostałe | uprawnienia do obsługi wózka, obuwie ochronne i kamizelka odblaskowa, ochronniki słuchu przy przekroczeniu progu działania, odzież ciepłochronna, napoje gorące przy pracy w mikroklimacie zimnym, instruktaż stanowiskowy i szkolenie okresowe |
Podstawa: § 39 ust. 2 oraz § 30 rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp; art. 2376 § 1 Kodeksu pracy; § 3 ust. 3 rozporządzenia o hałasie i drganiach; rozporządzenie o ręcznych pracach transportowych, t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1139; § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia o profilaktycznych posiłkach i napojach
Spawacz
Zadania: spawanie elektrodą otuloną i w osłonie gazów, przygotowanie i szlifowanie elementów, cięcie termiczne, kontrola spoin, obsługa butli z gazami technicznymi.
| Zagrożenie | Charakter, stopień i czas narażenia | S | E | P | R | Kategoria |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Promieniowanie optyczne z łuku | nadfiolet i podczerwień ze źródła sztucznego, narażenie oczu i skóry, ok. 5 godzin łącznego czasu jarzenia łuku na zmianę | 15 | 10 | 3 | 450 | bardzo duże |
| Dymy spawalnicze | narażenie wziewne, tlenki metali i gazy, część składników o działaniu rakotwórczym, ok. 5 godzin na zmianę | 40 | 10 | 1 | 400 | duże |
| Oparzenie termiczne | odpryski, gorące elementy, kontakt przez całą zmianę | 7 | 10 | 3 | 210 | duże |
| Pożar lub wybuch | gazy techniczne, materiały palne w otoczeniu, zdarzenie inicjujące: nieszczelność lub odprysk | 100 | 6 | 0,5 | 300 | duże |
| Porażenie prądem | obwód spawalniczy, wilgotne otoczenie przy pracach zewnętrznych, przez całą zmianę | 40 | 10 | 0,5 | 200 | istotne |
| Hałas | szlifowanie i cięcie, poziom w okolicy wartości NDN, ok. 2 godziny na zmianę | 7 | 6 | 3 | 126 | istotne |
| Obciążenie cieplne | praca w odzieży ochronnej przy źródle ciepła, latem temperatura w hali powyżej 28 °C, kilkanaście dni w roku | 7 | 2 | 3 | 42 | małe |
| Rodzaj | Środki |
|---|---|
| Techniczne | wentylacja miejscowa z odciągiem u źródła, kabiny i kurtyny spawalnicze chroniące otoczenie przed promieniowaniem, ekrany, stanowiskowe uziemienie, urządzenia spawalnicze z zabezpieczeniami, ograniczenie ilości materiałów palnych w strefie, oznakowanie stref zagrożenia wybuchem, wentylacja ogólna hali |
| Organizacyjne | rotacja zadań ograniczająca czas jarzenia łuku, zezwolenie na prace pożarowo niebezpieczne, kontrola stanu butli i przewodów przed rozpoczęciem pracy, wyznaczenie osoby nadzorującej, zakaz pracy jednoosobowej przy pracach szczególnie niebezpiecznych, przerwy w pracy w odzieży ochronnej |
| Pozostałe | przyłbica z odpowiednim stopniem ochrony, odzież trudnopalna, rękawice spawalnicze, ochrona dróg oddechowych przy pracy w przestrzeniach zamkniętych, ochronniki słuchu, badania profilaktyczne z uwzględnieniem narażenia, rejestry przy czynnikach rakotwórczych, napoje profilaktyczne |
Podstawa: rozporządzenie o promieniowaniu optycznym, t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1619; rozporządzenie o czynnikach rakotwórczych, mutagennych lub reprotoksycznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1126); § 80 i § 81 oraz § 84 rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp
Kierowca samochodu dostawczego
Zadania: prowadzenie pojazdu do 3,5 tony, załadunek i rozładunek towaru, obsługa dokumentów przewozowych, kontakt z odbiorcami, praca w zmiennych warunkach atmosferycznych.
| Zagrożenie | Charakter, stopień i czas narażenia | S | E | P | R | Kategoria |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Wypadek komunikacyjny | udział w ruchu drogowym, ok. 6 godzin na zmianę, warunki zmienne | 100 | 10 | 0,5 | 500 | bardzo duże |
| Obciążenie układu ruchu | pozycja siedząca wymuszona oraz ręczne przenoszenie paczek do 20 kg, łącznie przez całą zmianę | 7 | 10 | 3 | 210 | duże |
| Drgania ogólne | drgania przekazywane przez siedzisko, poziom poniżej NDN, ok. 6 godzin na zmianę | 7 | 10 | 1 | 70 | małe |
| Upadek przy załadunku | wchodzenie i schodzenie z przestrzeni ładunkowej, kilkadziesiąt razy na zmianę, nawierzchnie różnej jakości | 15 | 10 | 1 | 150 | istotne |
| Obciążenie psychiczne | presja czasu dostaw, kontakt z odbiorcami, praca samotna, przez całą zmianę | 7 | 10 | 3 | 210 | duże |
| Obciążenie cieplne w kabinie | temperatura w kabinie powyżej 28 °C w okresie upałów, kilkanaście dni w roku; praca na otwartej przestrzeni przy rozładunku powyżej 25 °C | 7 | 2 | 3 | 42 | małe |
| Napad lub agresja | przewóz towaru o wartości handlowej, kontakt z osobami postronnymi, sporadycznie | 40 | 2 | 0,5 | 40 | małe |
| Rodzaj | Środki |
|---|---|
| Techniczne | pojazd z systemami wspomagania bezpieczeństwa, fotel z regulacją i amortyzacją, klimatyzacja w kabinie, stopnie i uchwyty ułatwiające wejście do przestrzeni ładunkowej, wózek transportowy do paczek, mocowanie ładunku, łączność |
| Organizacyjne | realistyczne planowanie tras z uwzględnieniem przerw, przestrzeganie norm czasu prowadzenia pojazdu, zakaz przewożenia ładunku przekraczającego dopuszczalne obciążenie, procedura zgłaszania usterek, procedura postępowania przy agresji, w okresie upałów przesunięcie rozładunków na chłodniejsze godziny |
| Pozostałe | badania profilaktyczne z uwzględnieniem pracy kierowcy, obuwie o podeszwie antypoślizgowej, kamizelka odblaskowa, apteczka i gaśnica w pojeździe, woda dostępna w pojeździe, instruktaż stanowiskowy obejmujący prace załadunkowe |
Podstawa: § 39 ust. 2 rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp; art. 2376 § 1 Kodeksu pracy; rozporządzenie o hałasie i drganiach mechanicznych; § 30a ust. 3 i 4 rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp od
Pracownik utrzymania czystości
Zadania: sprzątanie pomieszczeń biurowych i sanitarnych, mycie powierzchni z użyciem środków chemicznych, opróżnianie koszy, mycie okien z drabiny, obsługa maszyny czyszczącej.
| Zagrożenie | Charakter, stopień i czas narażenia | S | E | P | R | Kategoria |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Czynniki chemiczne | narażenie przez skórę i wziewne na środki myjące i dezynfekujące, kilka preparatów, ok. 4 godziny na zmianę; klasyfikacja i zwroty zagrożenia z kart charakterystyki | 15 | 10 | 1 | 150 | istotne |
| Upadek na mokrej powierzchni | mycie posadzek, przemieszczanie się po mokrym podłożu, przez całą zmianę | 15 | 10 | 3 | 450 | bardzo duże |
| Upadek z drabiny | mycie okien i wysokich powierzchni, ok. 2 razy w tygodniu, wysokość do 2,5 m | 40 | 3 | 1 | 120 | istotne |
| Obciążenie układu ruchu | pozycje wymuszone, pchanie wózka, powtarzalne ruchy, przez całą zmianę | 7 | 10 | 3 | 210 | duże |
| Czynniki biologiczne | kontakt z odpadami i powierzchniami sanitarnymi; przynależność do wykazu prac rozstrzygana oceną ryzyka, ok. 1 godzina na zmianę | 15 | 6 | 1 | 90 | istotne |
| Skaleczenie ostrym przedmiotem w odpadach | opróżnianie koszy, przedmioty nieznane, kilkanaście razy na zmianę | 15 | 10 | 0,5 | 75 | istotne |
| Porażenie prądem | maszyna czyszcząca, praca w otoczeniu wilgotnym, ok. 1 godzina na zmianę | 40 | 6 | 0,5 | 120 | istotne |
| Rodzaj | Środki |
|---|---|
| Techniczne | zastąpienie preparatów mniej niebezpiecznymi tam, gdzie to możliwe, dozowniki ograniczające kontakt, wózek serwisowy, mopy z długim trzonkiem ograniczające schylanie się, drabina z podestem i poręczą zamiast drabiny przystawnej, urządzenia z zabezpieczeniem różnicowoprądowym, kosze z zamknięciem |
| Organizacyjne | oznakowanie mokrej powierzchni znakami ostrzegawczymi, sprzątanie poza godzinami największego ruchu, zakaz mieszania preparatów, zakaz pracy na drabinie bez asekuracji, procedura postępowania przy skaleczeniu, przerwy w pracy z obciążeniem |
| Pozostałe | rękawice ochronne dobrane do preparatu, obuwie antypoślizgowe, ochrona oczu przy przelewaniu koncentratów, karty charakterystyki dostępne na stanowisku, instrukcja stosowania środków, informacja o ryzyku, badania profilaktyczne |
Podstawa: § 3 rozporządzenia o czynnikach chemicznych; § 39 ust. 2 rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp; art. 2376 § 1 Kodeksu pracy; pozycja 8 załącznika nr 2 do rozporządzenia o czynnikach biologicznych
Pracownik budowlany na wysokości
Zadania: prace montażowe i wykończeniowe na rusztowaniu do 12 m, transport materiałów, praca z narzędziami ręcznymi i elektronarzędziami, prace na otwartej przestrzeni.
| Zagrożenie | Charakter, stopień i czas narażenia | S | E | P | R | Kategoria |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Upadek z wysokości | praca na rusztowaniu do 12 m, przez całą zmianę; praca szczególnie niebezpieczna w rozumieniu przepisów | 100 | 10 | 1 | 1000 | bardzo duże |
| Uderzenie spadającym przedmiotem | transport materiałów w pionie, obecność osób poniżej, przez całą zmianę | 40 | 10 | 1 | 400 | duże |
| Uraz od elektronarzędzia | szlifierka i wiertarka, kontakt kilka godzin na zmianę | 15 | 6 | 3 | 270 | duże |
| Pyły | narażenie wziewne przy cięciu i szlifowaniu, w tym pył zawierający krzemionkę krystaliczną, ok. 2 godziny na zmianę | 40 | 6 | 1 | 240 | duże |
| Hałas i drgania miejscowe | elektronarzędzia, poziom powyżej progów działania, ok. 3 godziny na zmianę | 7 | 6 | 3 | 126 | istotne |
| Obciążenie cieplne latem | praca na otwartej przestrzeni, wysiłek fizyczny powyżej progu wydatku energetycznego, temperatura powyżej 25 °C przez kilkadziesiąt dni w roku | 15 | 6 | 3 | 270 | duże |
| Promieniowanie nadfioletowe ze słońca | ekspozycja skóry i oczu, sezon letni, ok. 6 godzin dziennie | 7 | 6 | 3 | 126 | istotne |
| Rodzaj | Środki |
|---|---|
| Techniczne | rusztowanie z kompletnymi balustradami i bortnicami, siatki bezpieczeństwa, punkty kotwiczenia, wygrodzenie strefy poniżej, elektronarzędzia z odciągiem pyłu i systemem tłumienia drgań, zadaszenia i zacienienia stanowisk, urządzenia do transportu pionowego |
| Organizacyjne | bezpośredni nadzór wyznaczonej osoby przy pracach szczególnie niebezpiecznych, imienny podział pracy i instruktaż przed rozpoczęciem, odbiór rusztowania przed dopuszczeniem do użytkowania, zakaz pracy jednoosobowej na wysokości, w upały przesunięcie prac ciężkich na godziny poranne i dodatkowe przerwy w cieniu, wstrzymanie prac przy przekroczeniu progu 32 °C wynikającym z warunków atmosferycznych |
| Pozostałe | szelki bezpieczeństwa z linką i amortyzatorem, hełm ochronny, ochrona dróg oddechowych przy pracach pylących, ochronniki słuchu, rękawice antywibracyjne, nakrycie głowy i odzież chroniąca przed nasłonecznieniem, napoje profilaktyczne, badania profilaktyczne z orzeczeniem o braku przeciwwskazań do pracy na wysokości |
Podstawa: § 80 i § 81 rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp; § 30a ust. 1, 2 i 4 tego rozporządzenia od ; § 4 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia o profilaktycznych posiłkach i napojach
Przykłady do pobrania
Pakiet przykładowych ocen
Sześć wypełnionych kart oceny ryzyka w formacie edytowalnym, każda z kompletem elementów wymaganych § 39a ust. 3, z podaną metodą i parametrami szacowania oraz z podziałem środków na techniczne, organizacyjne i pozostałe.
Format .docx, do przerobienia pod własny zakład. Wersja pakietu 1.2, aktualizacja
Kalkulator ryzyka
Arkusz do przeliczenia własnych parametrów trzema metodami: Risk Score, matryca trójstopniowa i matryca pięciostopniowa, z osobną kolumną na ryzyko po zastosowaniu środków.
Formuły przeliczone i sprawdzone, nie tylko zapisane. Wersja arkusza 1.1, aktualizacja
Jak z tego korzystać
-
Sprawdź, czy zadania się zgadzają
Lista zadań w przykładzie to punkt wyjścia. Na Twoim stanowisku prawdopodobnie doszły czynności wykonywane rzadko: konserwacja, usuwanie awarii, prace porządkowe. Właśnie one bywają najgroźniejsze i najczęściej wypadają.
-
Uzupełnij wyposażenie i materiały
Przepis wymaga wyszczególnienia stosowanych maszyn, narzędzi i materiałów. Ogólnik w tym miejscu jest widoczny natychmiast.
-
Oszacuj ryzyko własnymi parametrami
Ekspozycja i prawdopodobieństwo zależą od Twojej organizacji pracy i od zastosowanych zabezpieczeń. Przepisanie wartości R z przykładu daje ocenę cudzego zakładu.
-
Zweryfikuj środki, których faktycznie używasz
Środek wpisany do karty, a niezastosowany, jest gorszy niż jego brak: pokazuje, że dokument nie odpowiada rzeczywistości. Środki planowane wpisz do planu działań z terminem i osobą odpowiedzialną.
-
Skonsultuj i poinformuj
Ocena ryzyka podlega konsultacji z pracownikami lub ich przedstawicielami, a pracownicy mają dostać informację o ryzyku i o zasadach ochrony. To dwa odrębne obowiązki i dwa odrębne dokumenty.
Podstawa: art. 23711a § 1 pkt 2 oraz art. 226 pkt 2 Kodeksu pracy
Ocena dopasowana do Twoich stanowisk, a nie przepisana
Wizja lokalna, rozmowa z pracownikami, identyfikacja zagrożeń, szacowanie wybraną metodą, plan działań z terminami, dokumentacja konsultacji i informacje dla pracowników. Na miejscu i zdalnie.