Prawo pracy nie ma jednej „normy temperatury”. Ma osiem granic wyrażonych w stopniach Celsjusza, rozrzuconych po pięciu aktach, oraz dwa układy wartości dopuszczalnych wyrażonych wskaźnikami, które ze stopniami mylić się nie powinny. Ta strona zbiera wszystko w jednym miejscu, razem z tym, co każda wartość faktycznie uruchamia.
Osiem granic, od najniższej
| Wartość | Czego dotyczy | Skutek przekroczenia | Podstawa |
|---|---|---|---|
| 14 °C (287 K) | minimum w pomieszczeniach pracy, poza biurami i lekką pracą fizyczną | naruszenie przepisu, chyba że nie pozwalają na to względy technologiczne | § 30 zdanie pierwsze rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp |
| 16 °C (289 K) | minimum w pomieszczeniu do ogrzewania się pracowników | naruszenie wymagań dla pomieszczeń higienicznosanitarnych | § 44 ust. 2 załącznika nr 3 do rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp |
| 18 °C (291 K) | minimum w pomieszczeniach biurowych i tam, gdzie wykonywana jest lekka praca fizyczna | naruszenie przepisu, bez zastrzeżenia technologicznego | § 30 zdanie drugie rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp |
| 25 °C (298 K) | praca w pomieszczeniu z wysiłkiem powyżej progu wydatku energetycznego oraz każda praca na otwartej przestrzeni | obowiązek rozwiązań technicznych albo organizacyjnych w pomieszczeniu, wyłącznie organizacyjnych na otwartej przestrzeni; napoje przy pracach na otwartej przestrzeni | § 30a ust. 3 i 4 rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp; § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia o posiłkach i napojach |
| 28 °C (301 K) | praca w pomieszczeniu, gdy przekroczenie wynika z warunków atmosferycznych | obowiązek rozwiązań technicznych albo organizacyjnych; obowiązek zapewnienia napojów | § 30a ust. 3 rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp; § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia o posiłkach i napojach |
| 30 °C (303 K) | temperatura spowodowana procesami technologicznymi, stale wyższa niż ta wartość | obowiązek zapewnienia klimatyzowanego pomieszczenia do wypoczynku | § 37 ust. 1 pkt 3 i § 38 ust. 2 załącznika nr 3 do rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp |
| 32 °C (305 K) | praca na otwartej przestrzeni związana z wysiłkiem powyżej progu wydatku energetycznego | praca nie może być wykonywana, gdy przekroczenie wynika z warunków atmosferycznych | § 30a ust. 1 zdanie drugie i ust. 2 rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp |
| 35 °C (308 K) | praca w pomieszczeniach pracy | praca nie może być wykonywana, gdy przekroczenie wynika z warunków atmosferycznych | § 30a ust. 1 zdanie pierwsze i ust. 2 rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp |
Do tego dochodzą wartości używane wyłącznie w przepisach szczególnych i dla wybranych grup pracowników.
10 °Cgranica mikroklimatu zimnego oraz próg napojów przy pracy na otwartej przestrzeni15 °Cminimum w kabinie operatora dźwigu budowlanego w okresie zimowym30 °Cpraca wzbroniona młodocianym przy wilgotności powyżej 65 procent35 do 40 °Cciepła woda przy centralnej regulacji lub zbiorowym mieszaniu50 do 60 °Cciepła woda przy indywidualnym mieszaniu
Który próg zadziała pierwszy
Ta sama temperatura oznacza co innego dla pracownika biurowego, dla montera na dachu i dla pracownika magazynu przenoszącego ładunki. Poniżej ta sama oś odczytana dla czterech typowych sytuacji.
| Sytuacja | Pierwszy próg | Drugi próg | Granica zakazu |
|---|---|---|---|
| Biuro, praca przy komputerze | 28 °C, rozwiązania techniczne albo organizacyjne oraz napoje | brak dalszych | 35 °C |
| Hala produkcyjna, praca lekka | 28 °C, rozwiązania techniczne albo organizacyjne oraz napoje | brak dalszych | 35 °C |
| Magazyn, przenoszenie ładunków powyżej progu wydatku | 25 °C, rozwiązania techniczne albo organizacyjne | 28 °C, napoje | 35 °C |
| Budowa, praca fizyczna na otwartej przestrzeni | 25 °C, rozwiązania organizacyjne oraz napoje | 28 °C, napoje także wtedy, gdy pracownik jest w obiekcie | 32 °C przy wysiłku powyżej progu |
Zestawienie własne serwisu, zbudowane z § 30a rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp oraz § 4 rozporządzenia o profilaktycznych posiłkach i napojach. Rozstrzygnięcie o wydatku energetycznym na konkretnym stanowisku należy do pracodawcy i wymaga wyznaczenia, a nie oszacowania z tabeli.
Praca lekka na otwartej przestrzeni nie ma górnej granicy. Ustęp 1 wyznacza granicę 32 °C wyłącznie dla prac na otwartej przestrzeni związanych z wysiłkiem powyżej progu wydatku energetycznego. Przy pracy lekkiej wykonywanej na zewnątrz, na przykład przy dozorze albo obsłudze klienta na powietrzu, żaden górny limit z tego przepisu nie działa. Pozostaje obowiązek rozwiązań organizacyjnych powyżej 25 °C oraz ogólny obowiązek ochrony zdrowia i życia z art. 207 § 2 Kodeksu pracy.
Podstawa: § 30a ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp oraz art. 207 § 2 Kodeksu pracy
Mikroklimat gorący: wartości dopuszczalne WBGT
Kryterium oceny obciążenia termicznego środowiskiem gorącym jest wartość dopuszczalna wskaźnika WBGTeff wyrażonego w stopniach Celsjusza. Wartości WBGTeff nie mogą przekraczać w ciągu 8-godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy referencyjnych wartości dopuszczalnych WBGT podanych w tabeli 2. WBGTeff to suma wskaźnika WBGT wyznaczonego z pomiarów oraz współczynnika CAV, który koryguje zmierzoną wartość ze względu na właściwości i rodzaj użytej odzieży ochronnej; dla standardowej odzieży roboczej CAV wynosi zero. Wartość dopuszczalna zależy od tempa metabolizmu i od tego, czy pracownik jest zaaklimatyzowany w środowisku gorącym.
| Tempo metabolizmu (klasa) | Tempo metabolizmu [W] | Progowa wartość odniesienia WBGT dla osób zaaklimatyzowanych do gorąca [°C] | Progowa wartość odniesienia WBGT dla osób niezaaklimatyzowanych do gorąca [°C] |
|---|---|---|---|
| Klasa 0, spoczynkowe tempo metabolizmu | 115 (100÷125) | 33 | 32 |
| Klasa 1, niskie tempo metabolizmu | 180 (125÷235) | 30 | 29 |
| Klasa 2, umiarkowane tempo metabolizmu | 300 (235÷360) | 28 | 26 |
| Klasa 3, duże tempo metabolizmu | 415 (360÷465) | 26 | 23 |
| Klasa 4, bardzo duże tempo metabolizmu | 520 (powyżej 465) | 25 | 20 |
Tabela przepisana z części C załącznika nr 2 do rozporządzenia w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 18 lutego 2021 r. (Dz. U. poz. 325), z pierwszą kolumną w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 26 marca 2026 r. (Dz. U. poz. 447). WBGT to wskaźnik obciążenia termicznego wyznaczony z pomiarów, CAV to współczynnik korekcji odzieżowej, a W to wat, czyli jednostka, w której wyraża się tempo metabolizmu. W kolumnie drugiej podano wartość reprezentatywną, a w nawiasie zakres. Definicje pojęć i metody pomiaru mikroklimatu gorącego określają Polskie Normy.
Ta tabela zmieniała się dwa razy i obie zmiany łatwo przeoczyć. Rozporządzenie z 2018 r. nie ma tekstu jednolitego, więc obowiązujące brzmienie trzeba złożyć z ogłoszenia pierwotnego i pięciu nowelizacji.
20 lutego 2021 r. cały punkt 1 części C otrzymał nowe brzmienie. Zniknęło kryterium klasyfikacji przez wskaźnik PMV powyżej +2,0, a jego miejsce zajęła wartość dopuszczalna wskaźnika WBGTeff. Tabela dostała inne kolumny: zamiast tempa metabolizmu odniesionego do jednostki powierzchni skóry i przeliczonego na powierzchnię 1,8 m² jest jedna kolumna w watach. Klasy 3 i 4 mają od tego dnia po jednej wartości; wcześniej miały po dwie, zależnie od tego, czy ruch powietrza był odczuwalny.
2 kwietnia 2026 r. zmieniła się pierwsza kolumna: zamiast „spoczynek”, „praca lekka”, „praca średnio ciężka”, „praca ciężka” i „praca bardzo ciężka” obowiązują nazwy tempa metabolizmu. Wartości liczbowe zostały bez zmian.
Opracowanie oparte na ogłoszeniu pierwotnym podaje więc nie tylko dawne nazwy klas, ale też dwie kolumny, których w przepisie już nie ma, i po dwie wartości dla klas 3 i 4. Różnica jest realna: dla klasy 4 dawna tabela dopuszczała 23 °C przy nieodczuwalnym ruchu powietrza, a obowiązująca podaje 25 °C bez tego rozróżnienia.
Podstawa: § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 18 lutego 2021 r. (Dz. U. poz. 325) oraz § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 26 marca 2026 r. (Dz. U. poz. 447)
Mikroklimat zimny: IREQ i tWC
Mikroklimat zimny odnosi się do warunków środowiska termicznego, dla których temperatura powietrza wynosi poniżej 10 °C, a prędkość ruchu powietrza i jego wilgotność względna są większe odpowiednio od 0,1 m/s i 5 procent. Wychłodzenie opisuje się dwiema grupami wskaźników.
- Wychłodzenie ogólne organizmu określają wartości wskaźnika IREQ, w wariantach IREQ min oraz IREQ neutral, wyrażone w m²·K/W. Zależą od warunków środowiska termicznego, metabolizmu, czyli wydatku energetycznego, oraz od parametrów odzieży: jej izolacyjności i przepuszczalności powietrza. Nie są więc jedną liczbą do porównania z odczytem, tylko wynikiem obliczenia dla konkretnego stanowiska.
- Wychłodzenie miejscowe organizmu określa wskaźnik tWC, czyli temperatura chłodzenia powietrzem, wyrażona w stopniach Celsjusza. Dla niego rozporządzenie podaje wprost dopuszczalny czas ekspozycji.
| Temperatura chłodzenia powietrzem tWC [°C] | Dopuszczalny czas ekspozycji [min] |
|---|---|
| tWC > minus 24 | ekspozycja ciągła |
| minus 24 ≥ tWC > minus 34 | ekspozycja skrócona, określana zgodnie z równaniem: czas ekspozycji = 50 · tWC + 1730 |
| minus 34 ≥ tWC > minus 59 | ekspozycja skrócona, określana zgodnie z równaniem: czas ekspozycji = 0,8 · tWC + 57,2 |
| tWC ≤ minus 59 | ekspozycja zabroniona |
Tabela przepisana z części C pkt 2.3 załącznika nr 2 do rozporządzenia o najwyższych dopuszczalnych stężeniach i natężeniach. Definicje pojęć oraz metody pomiaru i oceny mikroklimatu zimnego określają Polskie Normy.
To jedyne miejsce w przepisach bhp, w którym warunki termiczne wprost zabraniają ekspozycji. Przy tWC równym minus 59 stopni albo niższym ekspozycja jest zabroniona bez żadnego zastrzeżenia technologicznego i bez odesłania do oceny pracodawcy. Nowy § 30a wprowadza analogiczny zakaz po stronie gorąca, ale z zastrzeżeniem o warunkach atmosferycznych.
Wydatek energetyczny, czyli od czego zależy próg
Nowy przepis w dwóch miejscach uzależnia próg od tego, czy praca powoduje w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet. Ta sama granica od 1996 r. działa w przepisach o posiłkach i napojach, więc jej wyznaczenie służy dwóm celom naraz.
| Próg | Co uruchamia | Podstawa |
|---|---|---|
| 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet | ostrzejszy limit 32 stopni na otwartej przestrzeni, niższy próg 25 stopni w pomieszczeniu, prawo do napojów, a przy dodatkowym warunku temperaturowym także posiłek profilaktyczny | § 30a ust. 1 i 3 rozporządzenia o ogólnych przepisach bhp oraz § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 i § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia o posiłkach i napojach |
| 2000 kcal (8374 kJ) u mężczyzn i 1100 kcal (4605 kJ) u kobiet | posiłek profilaktyczny bez żadnego warunku dotyczącego temperatury | § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia o profilaktycznych posiłkach i napojach |
Wydatek energetyczny jest wielkością wyznaczaną, a nie deklarowaną. Sposoby wyznaczania i to, jak zapisać wynik, żeby obronił się przy kontroli, opisuje strona Ocena ryzyka.
Stopnie a wskaźniki: co się z czym myli
Trzy pomyłki wracają w dokumentacji najczęściej. Każda potrafi zamienić poprawnie wykonany pomiar w wniosek nie do obrony.
- WBGT to nie temperatura powietrza. Wskaźnik uwzględnia wilgotność i promieniowanie cieplne, więc przy tej samej temperaturze powietrza bywa różny. Odczyt 28 stopni na termometrze nie znaczy, że WBGT wynosi 28, i odwrotnie. Progi z § 30a odnoszą się do temperatury powietrza, a wartości dopuszczalne z załącznika nr 2 do wskaźnika.
- tWC to nie temperatura odczuwalna z prognozy pogody. Pojęcia są spokrewnione, ale wartość używana w przepisie ma określoną metodę wyznaczania opisaną w Polskich Normach, a prognoza pogody nie jest wynikiem badania czynnika szkodliwego na stanowisku pracy.
- PMV nie jest już kryterium mikroklimatu gorącego. Do 19 lutego 2021 r. środowisko zaliczało się do mikroklimatu gorącego przy wskaźniku PMV powyżej +2,0 i taki opis nadal krąży w opracowaniach. Od 20 lutego 2021 r. obciążenie termiczne środowiskiem gorącym ocenia się wprost wartością dopuszczalną wskaźnika WBGTeff, a PMV w rozporządzeniu o najwyższych dopuszczalnych stężeniach i natężeniach nie występuje w ogóle. Rozstrzyga natomiast w wykazie prac wzbronionych kobietom w ciąży i karmiącym piersią i tam jest wartością graniczną, a nie klasyfikacyjną.
Dwa różne obowiązki, dwa różne dokumenty. Stosowanie § 30a wymaga znajomości temperatury powietrza na stanowisku, czyli zwykłego, ale udokumentowanego odczytu. Obowiązek badań i pomiarów czynników szkodliwych wymaga wyznaczenia wskaźników mikroklimatu przez laboratorium spełniające wymagania rozporządzenia, a wynik wpisuje się do rejestru i do karty badań. Jedno nie zastępuje drugiego. Szerzej na stronie Pomiary mikroklimatu.
Nie wiesz, który próg obowiązuje na twoim stanowisku?
Sprawdzarka rozstrzyga to w trzech pytaniach i podaje podstawę prawną każdego obowiązku. Ten sam zestaw reguł jest w kalkulatorze do pobrania.