Poniżej cztery przypadki, które rozstrzygają najczęściej. Trzy z nich pracodawca stosuje sam, na podstawie własnych dokumentów. Czwarty, najczęstszy w praktyce, wymaga sprawdzenia, w jakiej grupie działalności figuruje firma i jaką kategorię ryzyka ma ta grupa.
Lista nie jest zamknięta. Poza nią rozporządzenie zwalnia jeszcze pracodawcę ze szkolenia dla pracodawców wykonujących zadania służby bhp, jeżeli spełnia wymagania kwalifikacyjne dla tej służby (§ 13 ust. 2). To zwolnienie dotyczy innego szkolenia niż okresowe i nie wchodzi w grę przy stanowiskach administracyjno-biurowych.
Ten sam pracownik na tym samym stanowisku
Szkolenie przed dopuszczeniem do pracy nie jest wymagane, gdy pracownik podejmuje pracę na tym samym stanowisku pracy, które zajmował u danego pracodawcy bezpośrednio przed nawiązaniem z tym pracodawcą kolejnej umowy o pracę.
Trzy warunki naraz. Ten sam pracodawca, to samo stanowisko i słowo „bezpośrednio”, czyli bez przerwy między umowami. Brak któregokolwiek z nich przywraca obowiązek przeprowadzenia szkolenia wstępnego. Zwolnienie dotyczy szkolenia przed dopuszczeniem do pracy, a nie szkoleń okresowych, których bieg liczy się dalej.
Podstawa: art. 2373 § 2 zdanie drugie Kodeksu pracy
Stanowiska administracyjno-biurowe a kategoria ryzyka
Szkolenie okresowe pracownika na stanowisku administracyjno-biurowym nie jest wymagane, gdy rodzaj przeważającej działalności pracodawcy w rozumieniu przepisów o statystyce publicznej znajduje się w grupie działalności, dla której ustalono nie wyższą niż trzecia kategorię ryzyka. Wyjątek: gdy z oceny ryzyka zawodowego wynika, że szkolenie jest konieczne.
Podstawa: art. 2373 § 22 Kodeksu pracy
-
Ustal przeważającą działalność
Chodzi o rodzaj przeważającej działalności w rozumieniu przepisów o statystyce publicznej, czyli o kod PKD wykazany w rejestrze REGON, a nie o to, czym firma zajmuje się w odczuciu właściciela.
-
Znajdź grupę działalności w tabeli
Grupy są w załączniku nr 2 do rozporządzenia o różnicowaniu stopy procentowej składki wypadkowej. Grupa obejmuje zwykle cały dział PKD, na przykład C-25 albo całą sekcję, na przykład J.
-
Odczytaj kategorię ryzyka
Kategoria nie wyższa niż trzecia otwiera drogę do zwolnienia. Czwarta i wyższa zamyka ją całkowicie.
-
Sprawdź własną ocenę ryzyka zawodowego
Nawet przy kategorii nie wyższej niż trzecia szkolenie jest konieczne, jeżeli tak wynika z oceny ryzyka na tym stanowisku. To pracodawca ocenia i to on odpowiada za wynik.
-
Zapisz decyzję
W dokumentacji ma zostać ślad: grupa działalności, kategoria ryzyka, data ustalenia i odesłanie do oceny ryzyka. Bez tego przy kontroli zwolnienie jest twierdzeniem bez dowodu.
Zwolnienie może się skończyć w trakcie. Jeżeli przeważająca działalność pracodawcy znajdzie się w grupie o kategorii wyższej niż trzecia, trzeba przeprowadzić szkolenie okresowe w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy, licząc od dnia ustalenia wyższej kategorii ryzyka. Ten sam sześciomiesięczny termin obowiązuje, gdy konieczność szkolenia wynika z nowej oceny ryzyka zawodowego.
Podstawa: art. 2373 § 23 i § 24 Kodeksu pracy
Kategorie ryzyka dla grup działalności
Tabela pochodzi z załącznika nr 2 do rozporządzenia w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe, w tekście jednolitym ogłoszonym 30 grudnia 2025 r. Załącznik dzieli gospodarkę na 64 grupy działalności. Kategorię ryzyka nie wyższą niż trzecia ma 26 grup i tylko w nich zwolnienie ze szkoleń okresowych na stanowiskach administracyjno-biurowych w ogóle wchodzi w grę. Te wiersze są wyróżnione, a kolumna po prawej mówi to samo słowem.
Którą klasyfikacją się posługiwać. Do 30 grudnia 2026 r. do grup działalności stosuje się Polską Klasyfikację Działalności wprowadzoną rozporządzeniem Rady Ministrów z 24 grudnia 2007 r. Kody w tabeli są kodami tej klasyfikacji.
| Lp. | Grupa działalności | Kod PKD | Kategoria ryzyka | Stopa składki | Zwolnienie możliwe |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Uprawy rolne, chów i hodowla zwierząt, łowiectwo, włączając działalność usługową | A-01 | 5 | 1,47% | nie |
| 2 | Leśnictwo i pozyskiwanie drewna | A-02 | 6 | 1,73% | nie |
| 3 | Rybactwo | A-03 | 4 | 1,20% | nie |
| 4 | Wydobywanie węgla kamiennego i węgla brunatnego (lignitu) | B-05 | 12 | 3,33% | nie |
| 5 | Górnictwo ropy naftowej i gazu ziemnego | B-06 | 6 | 1,73% | nie |
| 6 | Górnictwo rud metali | B-07 | 8 | 2,26% | nie |
| 7 | Pozostałe górnictwo i wydobywanie | B-08 | 6 | 1,73% | nie |
| 8 | Działalność usługowa wspomagająca górnictwo i wydobywanie | B-09 | 12 | 3,33% | nie |
| 9 | Produkcja artykułów spożywczych | C-10 | 4 | 1,20% | nie |
| 10 | Produkcja napojów | C-11 | 4 | 1,20% | nie |
| 11 | Produkcja wyrobów tytoniowych | C-12 | 4 | 1,20% | nie |
| 12 | Produkcja wyrobów tekstylnych | C-13 | 4 | 1,20% | nie |
| 13 | Produkcja odzieży | C-14 | 2 | 0,67% | tak |
| 14 | Produkcja skór i wyrobów ze skór wyprawionych | C-15 | 3 | 0,93% | tak |
| 15 | Produkcja wyrobów z drewna oraz korka, z wyłączeniem mebli; produkcja wyrobów ze słomy i materiałów używanych do wyplatania | C-16 | 6 | 1,73% | nie |
| 16 | Produkcja papieru i wyrobów z papieru | C-17 | 5 | 1,47% | nie |
| 17 | Poligrafia i reprodukcja zapisanych nośników informacji | C-18 | 3 | 0,93% | tak |
| 18 | Wytwarzanie i przetwarzanie koksu i produktów rafinacji ropy naftowej | C-19 | 5 | 1,47% | nie |
| 19 | Produkcja chemikaliów i wyrobów chemicznych | C-20 | 4 | 1,20% | nie |
| 20 | Produkcja podstawowych substancji farmaceutycznych oraz leków i pozostałych wyrobów farmaceutycznych | C-21 | 3 | 0,93% | tak |
| 21 | Produkcja wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych | C-22 | 5 | 1,47% | nie |
| 22 | Produkcja wyrobów z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych | C-23 | 5 | 1,47% | nie |
| 23 | Produkcja metali | C-24 | 6 | 1,73% | nie |
| 24 | Produkcja metalowych wyrobów gotowych, z wyłączeniem maszyn i urządzeń | C-25 | 5 | 1,47% | nie |
| 25 | Produkcja komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych | C-26 | 3 | 0,93% | tak |
| 26 | Produkcja urządzeń elektrycznych | C-27 | 4 | 1,20% | nie |
| 27 | Produkcja maszyn i urządzeń, gdzie indziej niesklasyfikowana | C-28 | 5 | 1,47% | nie |
| 28 | Produkcja pojazdów samochodowych, przyczep i naczep, z wyłączeniem motocykli | C-29 | 4 | 1,20% | nie |
| 29 | Produkcja pozostałego sprzętu transportowego | C-30 | 5 | 1,47% | nie |
| 30 | Produkcja mebli | C-31 | 4 | 1,20% | nie |
| 31 | Pozostała produkcja wyrobów | C-32 | 4 | 1,20% | nie |
| 32 | Naprawa, konserwacja i instalowanie maszyn i urządzeń | C-33 | 4 | 1,20% | nie |
| 33 | Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych | D-35 | 4 | 1,20% | nie |
| 34 | Pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody | E-36 | 4 | 1,20% | nie |
| 35 | Odprowadzanie i oczyszczanie ścieków | E-37 | 5 | 1,47% | nie |
| 36 | Działalność związana ze zbieraniem, przetwarzaniem i unieszkodliwianiem odpadów; odzysk surowców | E-38 | 6 | 1,73% | nie |
| 37 | Działalność związana z rekultywacją i pozostała działalność usługowa związana z gospodarką odpadami | E-39 | 4 | 1,20% | nie |
| 38 | Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków | F-41 | 3 | 0,93% | tak |
| 39 | Roboty związane z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej | F-42 | 5 | 1,47% | nie |
| 40 | Roboty budowlane specjalistyczne | F-43 | 3 | 0,93% | tak |
| 41 | Handel hurtowy i detaliczny pojazdami samochodowymi; naprawa pojazdów samochodowych | G-45 | 2 | 0,67% | tak |
| 42 | Handel hurtowy, z wyłączeniem handlu pojazdami samochodowymi | G-46 | 3 | 0,93% | tak |
| 43 | Handel detaliczny, z wyłączeniem handlu detalicznego pojazdami samochodowymi | G-47 | 3 | 0,93% | tak |
| 44 | Transport lądowy oraz transport rurociągowy | H-49 | 3 | 0,93% | tak |
| 45 | Transport wodny | H-50 | 4 | 1,20% | nie |
| 46 | Transport lotniczy | H-51 | 2 | 0,67% | tak |
| 47 | Magazynowanie i działalność usługowa wspomagająca transport | H-52 | 4 | 1,20% | nie |
| 48 | Działalność pocztowa i kurierska | H-53 | 4 | 1,20% | nie |
| 49 | Działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi | I | 2 | 0,67% | tak |
| 50 | Informacja i komunikacja | J | 2 | 0,67% | tak |
| 51 | Działalność finansowa i ubezpieczeniowa | K | 2 | 0,67% | tak |
| 52 | Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości | L | 2 | 0,67% | tak |
| 53 | Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna | M | 2 | 0,67% | tak |
| 54 | Wynajem i dzierżawa | N-77 | 3 | 0,93% | tak |
| 55 | Działalność związana z zatrudnieniem | N-78 | 3 | 0,93% | tak |
| 56 | Działalność organizatorów turystyki, pośredników i agentów turystycznych oraz pozostała działalność usługowa w zakresie rezerwacji i działalności z nią związane | N-79 | 2 | 0,67% | tak |
| 57 | Działalność detektywistyczna i ochroniarska | N-80 | 3 | 0,93% | tak |
| 58 | Działalność usługowa związana z utrzymaniem porządku w budynkach i zagospodarowaniem terenów zieleni | N-81 | 4 | 1,20% | nie |
| 59 | Działalność związana z administracyjną obsługą biura i pozostała działalność wspomagająca prowadzenie działalności gospodarczej | N-82 | 2 | 0,67% | tak |
| 60 | Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe zabezpieczenia społeczne, organizacje i zespoły eksterytorialne | O,U | 2 | 0,67% | tak |
| 61 | Edukacja | P | 3 | 0,93% | tak |
| 62 | Opieka zdrowotna i pomoc społeczna | Q | 4 | 1,20% | nie |
| 63 | Działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją | R | 2 | 0,67% | tak |
| 64 | Pozostała działalność usługowa, gospodarstwa domowe zatrudniające pracowników; gospodarstwa domowe produkujące wyroby i świadczące usługi na własne potrzeby | S,T | 2 | 0,67% | tak |
Źródło: załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 listopada 2002 r. w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1874).
Aktualne zaświadczenie od innego pracodawcy
Z pierwszego szkolenia okresowego może być zwolniona osoba, która przedłoży aktualne zaświadczenie o odbyciu w tym okresie u innego pracodawcy wymaganego szkolenia okresowego.
Zwolnienie dotyczy pierwszego szkolenia okresowego, czyli tego, które trzeba przeprowadzić w ciągu 6 albo 12 miesięcy od rozpoczęcia pracy na stanowisku. Kolejne terminy liczy się już normalnie, od daty szkolenia wskazanej w przedłożonym zaświadczeniu.
Podstawa: § 15 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia o szkoleniu w dziedzinie bhp
Szkolenie dla innej grupy stanowisk i szkolenia zawodowe
Zwolniona z pierwszego szkolenia okresowego jest też osoba, która odbyła w tym okresie szkolenie okresowe wymagane dla stanowiska z innej grupy, jeżeli program tamtego szkolenia uwzględnia zakres tematyczny wymagany programem obowiązującym na nowym stanowisku.
Odrębnie rozporządzenie uznaje za równoznaczne z odbyciem szkolenia okresowego ukończenie szkolenia, dokształcania lub doskonalenia zawodowego związanego z nauką zawodu, przyuczeniem do zawodu albo podnoszeniem kwalifikacji zawodowych, jeżeli uwzględnia ono program szkolenia okresowego wymagany dla danego stanowiska.
Podstawa: § 15 ust. 5 pkt 2 oraz § 17 rozporządzenia o szkoleniu w dziedzinie bhp
Warunkiem jest porównanie programów, nie nazw. Oba te zwolnienia wymagają zestawienia zakresu tematycznego odbytego szkolenia z programem wymaganym na nowym stanowisku. Samo posiadanie zaświadczenia o jakimkolwiek szkoleniu bhp nie wystarcza. Porównanie warto zapisać, bo to ono jest dowodem przy kontroli.
Praca zdalna zamyka drogę do zwolnienia. Przepis o stanowiskach administracyjno-biurowych i kategorii ryzyka nie ma zastosowania do pracownika wykonującego pracę zdalną. Jeżeli więc firma korzysta ze zwolnienia, a część biura pracuje zdalnie, ci pracownicy i tak muszą mieć szkolenie okresowe w normalnych terminach. Warto to sprawdzić przy każdej zmianie organizacji pracy, bo zwolnienie przestaje działać bez żadnej zmiany przepisów.
Podstawa: art. 6731 § 3 Kodeksu pracy
Czego wśród zwolnień nie ma
- Nie ma zwolnienia ze szkolenia wstępnego z uwagi na kategorię ryzyka. Przepis o kategorii ryzyka dotyczy wyłącznie szkolenia okresowego. Instruktaż ogólny, a na stanowiskach robotniczych i z narażeniem także stanowiskowy, przeprowadza się niezależnie od kategorii ryzyka. Jedynym wyjątkiem pozostaje podjęcie pracy na tym samym stanowisku u tego samego pracodawcy bezpośrednio po poprzedniej umowie, opisane wyżej.
- Nie ma zwolnienia z uwagi na wielkość firmy. Liczba zatrudnionych nie zmienia obowiązku szkoleniowego.
- Praca zdalna nie zwalnia, tylko odwrotnie: odbiera zwolnienie. Do pracownika wykonującego pracę zdalną nie stosuje się art. 2373 § 22 Kodeksu pracy, czyli tego przepisu, który zwalnia stanowiska administracyjno-biurowe ze szkolenia okresowego. Pracownik biurowy pracujący zdalnie ma więc szkolenie okresowe zawsze, niezależnie od kategorii ryzyka pracodawcy.
- Nie ma zwolnienia dla umów cywilnoprawnych w tym rozporządzeniu. Ono dotyczy pracowników. Wobec osób wykonujących pracę na innej podstawie obowiązki wynikają z art. 304 Kodeksu pracy i z zasad ustalonych przez pracodawcę, a nie z przepisów o szkoleniach pracowniczych.
- Nie ma zwolnienia bezterminowego. Każde zwolnienie ma warunek, który może przestać być spełniony: kategoria ryzyka może wzrosnąć, ocena ryzyka może wykazać konieczność szkolenia, a zaświadczenie od innego pracodawcy się dezaktualizuje.
Nie masz pewności, czy musisz szkolić
Sprawdzenie zajmuje kilkanaście minut: kod PKD z rejestru REGON, grupa z tabeli, kategoria ryzyka i wgląd w ocenę ryzyka zawodowego. Mogę to sprawdzić i opisać w formie zapisu do dokumentacji.